← Alle Detox-artikelen

Detox Protocol - Voeding en Suppletie per Stap

Detoxprotocol - Voeding en Suppletie per Stap

Werkdocument voor het consult. Per stap eerst de voedings-opties (gratis, dagelijks toepasbaar), dan de suppletie-opties (gericht en kortdurend, of langdurig bij specifieke indicatie). Voor de mechanistische uitleg per fase: zie overview.md, 1-intake-reduction.md, 2-phase3-elimination.md, 3-phase2-conjugation.md, 4-phase1-cyp.md. Voor het volledige Supplentia-overzicht (meer producten per ingrediënt): supplements-supplentia.md. Voor contra-indicaties en interacties: safety.md.

Volgorde van het protocol is omgekeerd aan de fysiologische volgorde: van buiten naar binnen werken om te voorkomen dat fase 1-stimulatie reactieve metabolieten produceert die fase 2/3 niet kan verwerken.

Stap 1 - Inname verlagen (week 1-4, blijvend)

Doel: toxine-instroom van buitenaf onderbreken. Dit is een levensstijlinterventie, zonder suppletie.

Vermijden of minderen

Praktisch top-3 voor de meeste patiënten

1. Drinkwater filteren - een actieve-koolfilter als minimum, omgekeerde osmose bij zwangerschap of hoge gevoeligheid
2. Plastic uit de voedselbereiding - containers van glas of RVS, glazen flessen voor olie, geen warm voedsel in plastic
3. Cosmetica saneren - parfum eruit, EWG-app gebruiken voor de top 5 dagelijkse producten

Stap 2 - Fase 3: Eliminatie ondersteunen (week 1-4, parallel met stap 1)

Doel: galflow open, stoelgang regelmatig, microbioom stabiel, beta-glucuronidase laag, eventueel toxinemobilisatie binden.

Galflow stimuleren

Voeding:

Suppletie (gerichte indicatie):

Choline en fosfatidylcholine

Voeding: eigeel, lever, sojabonen, broccoli, kruisbloemigen.

Suppletie:

Vezels voor galzuurbinding en darmpassage

Voeding:

Suppletie:

Anti-bèta-glucuronidase (beperkt enterohepatische recirculatie van oestrogenen)

Voeding: sinaasappel, appel, grapefruit, broccoli, spruitjes (calcium-D-glucaraat-precursoren). Plus rode-vleesinname laag houden.

Suppletie:

Mono-D-glucaraat zit zelden in de catalogus; schrijf het zo nodig extern voor.

Microbioom-ondersteuning

Voeding:

Suppletie:

Binders bij toxinemobilisatie

Voeding:

Praktische tip: koriander-peterselie-pesto met knoflook en olijfolie combineert mobilisator (koriander) met zwavel-binder (knoflook) en gal-stimulator (olijfolie).

Suppletie (alleen met regelmatige stoelgang!):

Stoelgang regelmatig houden

Voeding en leefstijl: hydratie 30-35 ml per kg lichaamsgewicht, vezels (zie boven), dagelijks bewegen, en meteen gaan bij aandrang.

Suppletie: magnesiumglycinaat 200-400 mg ‘s avonds, zo nodig.

Stap 3 - Fase 2: Conjugatie ondersteunen (week 4-8)

Begin pas na 2-4 weken stap 1+2. Zes routes - meestal 2-3 tegelijk ondersteunen op basis van klinische presentatie.

Methylatie (SAMe-cyclus)

Voeding:

Suppletie:

Sulfatatie

Voeding:

Suppletie:

Glucuronidatie

Voeding: sinaasappel, appel, grapefruit, broccoli, spruitjes (precursoren van D-glucaarzuur); voldoende koolhydraten voor de aanvoer van UDP-glucose; magnesiumrijk eten voor de activiteit van de glucuronideringsenzymen (UGT’s, voluit UDP-glucuronosyltransferases).

Suppletie: zie Endomenat (COPENDOM) hierboven; eventueel mono-D-glucaraat extern.

Glutathion-conjugatie

Voeding:

Suppletie:

Glycinatie

Voeding: bottenbouillon, gelatine, vis met huid, kip met vel.

Suppletie:

Acetylering

Voeding: avocado, ei, paddenstoelen, kip, broccoli (voor pantotheenzuur/B5).

Suppletie: een mono-product is overbodig, B5 komt mee via het B-complex.

Brede fase 2-formules

Stap 4 - Fase 1: CYP-modulatie (week 8+, alleen bij goede basis)

Pas activeren als fase 2 en fase 3 al ondersteund worden. Anders meer reactieve metabolieten dan het lichaam aankan.

Algemene Nrf2-activatie via sulforafaan

Voeding: broccolikiemen 50-100 g per dag, broccoli, spruitjes, boerenkool, raapsteel.

Suppletie:

Oestrogeen 2/16-OH-shift via DIM en I3C

Voeding: dagelijks kruisbloemigen (broccoli, bloemkool, spruitjes, boerenkool, raapsteel), die indool-3-carbinol (I3C) en diindolylmethaan (DIM) leveren, plus paranoot voor selenium.

Suppletie:

CYP-remmers (alleen bij overactiviteit, en nooit bij CYP3A4-medicatie)

Voeding: gematigd groene thee, kurkuma met zwarte peper, granaatappel.

Suppletie:

Let op: deze stoffen zijn allemaal CYP3A4-modulatoren. Bij patiënten op statines, anticoagulantia, immunosuppressiva, anti-aritmica: zie safety.md.

Praktisch dagschema (voorbeeld van geïntegreerde voeding)

Klinische scenario’s

Let op: Onderstaande aanpakken zijn richtinggevend voor de practitioner. Pas altijd aan op basis van individuele anamnese, medicatie en contra-indicaties (zie safety.md).

Scenario A: vermoeidheid + hormonale klachten (PCOS, fibromen, mastopathie)

Diagnose-richting: oestrogeen-recirculatie via slechte fase 2 (sulfatatie, glucuronidatie) of dysbiose met hoge bèta-glucuronidase.

1. Dirty Dozen bio + plastic-vrij + cosmetica check (4 weken)
2. Bittere kruiden bij maaltijden + psyllium 5 g/dag opbouwen (vanaf week 1)
3. Bacteri 8 (BON0587) of breder probioticum (vanaf week 2)
4. Endomenat (COPENDOM, calcium-D-glucaraat + EGCG) of mono-D-glucaraat (vanaf week 4)
5. NAC 600 mg (vanaf week 4-6) + B-complex methylvorm
6. Sulforafaan via voeding of Broccoli-300 (vanaf week 8) - 2/16-OH-shift

Scenario B: brain fog + chemische gevoeligheid + multi-symptomatisch

Diagnose-richting: globaal verminderde detoxcapaciteit, mogelijk een zware-metalenbelasting, mogelijk CIRS (chronisch inflammatoir responssyndroom) of biotoxines.

1. Inname-screening grondig (woning op schimmel, water, cosmetica)
2. Stap 2 lang doorzetten - minstens 6 weken vezels + bittere kruiden + magnesium + hydratie + probiotica
3. NAC 600 mg + glycine 3 g + selenium 100 mcg vanaf week 4
4. Bredere binder (Biocidin G.I. Detox of Binder Plus) vanaf week 8 - alleen met dagelijkse stoelgang
5. Houd DIM, sulforafaan in hogere dosering en methylatie-stimulatie achter de hand tot er een grondige status-check is
6. Bij geen verbetering na 12 weken: doorverwijzen voor CIRS-screening of zware metalen-evaluatie

Scenario C: post-pil-syndroom (vermoeidheid, acne, cyclusproblemen na stoppen anti-conceptiepil)

Diagnose-richting: levercongestie van langdurige hormoonbelasting, dysbiose door pil, micronutriëntdepletie (zink, B-vitamines, selenium, magnesium).

1. Stap 1 (basaal)
2. Stap 2 + B-Active Complex (ENATBX1220) en Magnesium-glycinaat
3. Probiotica intensief (Bacteri 8 of Floracare XL)
4. NAC 600 mg + selenium + zink 15 mg
5. Mariadistel Complex tinctuur (VKR90827) langdurig
6. DIM Builder of Equi-Fem na 8 weken

Scenario D: gezonde vrouw zonder klachten, preventief

Aanpak: voeding-gebaseerd, geen suppletie noodzakelijk.

1. Bio voor Dirty Dozen
2. Drinkwater gefilterd
3. 1 portie kruisbloemigen per dag (broccolikiemen in een salade zijn laagdrempelig)
4. 1 portie bittere groente per dag (witlof, rucola)
5. Eieren of bottenbouillon wekelijks (glycine, choline)
6. Paranoot 1-2/dag (selenium)
7. Voldoende water, beweging, slaap

Monitoring tijdens protocol

Harde stopregels

• Stoelgang minder dan dagelijks → eerst stap 2 langer en intensiever
• Toename van klachten → stop het meest recent toegevoegde product
• Geel oogwit, donkere urine → directe medische evaluatie (cholestase?)
• Mentale ontregeling op methylatiesupplementen → reduceer of stop
• Zwangerschap of zwangerschapswens → stop fase 1-stimulatoren

Bronnen

Sleutelreferenties die de voedings- en suppletieadviezen onderbouwen. Per fase staan meer PMIDs in de fase-specifieke bestanden.

• PMID 32086800 (Eagles 2020, meta-analyse 23 trials A-grade): kruisbloemigen verhogen CYP1A2 met 20-40% en GST-α met 15-35% in humane studies
• PMID 22716309 (Szaefer 2012): I3C en DIM verhogen CYP1A1/CYP1B1-ratio in MCF7- en MCF10A-cellen 1,2 tot 10,6-voudig in voordeel van CYP1A1 (basis voor de 2-OH-route-verschuiving die in de literatuur wordt aangenomen)
• PMID 26561625 (Gibb 2015, meta-analyse 35 RCTs A-grade): psyllium verlaagt de nuchtere bloedglucose met 37 mg/dl en HbA1c met bijna 1 procentpunt bij type 2 diabetes, al lag die HbA1c-daling net op de grens van wat statistisch meetelt
• PMID 31919936 (Xiao 2020, meta-analyse A-grade): psyllium verlaagt LDL, triglyceriden, nuchtere bloedsuiker en HbA1c bij diabetes (geen aantoonbaar effect op lichaamsgewicht of BMI)
• PMID 23259758 (Flores 2012): fecaal microbioom + bèta-glucuronidase reguleren systemisch oestrogeen via enterohepatische recirculatie
• PMID 35752663 (Lephart 2022, review): bevestiging gut-skin-axis via beta-glucuronidase
• PMID 39270851 (Wang 2024, case-control): one-carbon-metabolism (SAM/SAH ratio en GSH/GSSG ratio) is verstoord bij autisme - illustreert klinisch belang van choline, glycine, taurine, cysteine
• PMID 40141131 (Pajares 2025, review): zwavel-aminozuur-metabolisme als koppeling tussen methionine, transsulfuratie en glutathion
• PMID 39900950 (El-Abassy 2025): chromatografische methode voor paracetamol, NAPQI en NAC (methode-paper - het mechanisme NAPQI-toxiciteit en NAC als antidotum is standaard farmacologie)
• PMID 16863439 (Jedlitschky 2006, review): MRP2/ABCC2 als sleuteltransporter fase 3
• PMID 39311088 (Adhikary 2024, review): BPA-toxiciteit en humane gezondheidseffecten
• PMID 41763473 (Lopez de Calle 2026, cohort B-grade): prenatale PFAS-blootstelling correleert met vroegere puberteitsontwikkeling INMA-cohort