Health Cockpit Research
Dit artikel komt uit de research-bibliotheek van Health Cockpit, het praktijkmanagement-platform voor functioneel werkende therapeuten.
Schisandra (Schisandra chinensis): Evidence per gezondheidsthema
SCHISANDRA (Schisandra chinensis)
| Thema | Evidence | Kernbevinding | PMIDs |
|---|---|---|---|
| Antioxidant/Nrf2 (de schakelaar die de eigen antioxidantafweer aanzet) | Sterk | Schisandrine A en B zijn potente NRF2-activatoren. Verhogen glutathion (GSH), de belangrijkste eigen antioxidant, glutathion-S-transferase (GST), een ontgiftingsenzym dat daar gebruik van maakt, plus HO-1 en NQO1, en onderdrukken tegelijk TLR4/NF-kB, de hoofdschakelaar van ontsteking. Een complete antioxidant- en anti-inflammatoire respons in één verbinding. | 25552902, 31274380 |
| Mitochondriën | Sterk | Schisandrine B verbetert de mitochondriale antioxidantstatus in de nier en herstelt de koppeling tussen mitochondriën en endoplasmatisch reticulum. Die koppeling is cruciaal voor calciumtransfer en cellulaire energiehuishouding. | 18379049, 40857962 |
| HPA-as/cortisol (de stressas van hersenen naar bijnier) | Matig | Schisandrol A normaliseert een hyperactieve HPA-as en verlaagt corticosteron en ACTH (adrenocorticotroop hormoon, het hypofysehormoon dat de bijnier tot cortisolafgifte aanzet). Het mechanisme: bevorderen van de nucleaire translocatie van de glucocorticoïdreceptor (GR), de ontvanger waarmee cortisol zijn eigen rem bedient, waardoor de negatieve feedbackloop herstelt, het brein wordt dus weer gevoeliger voor het signaal “genoeg cortisol”. | 41510771 |
| Magnesium | Geen | - | - |
| Histamine/DAO (het enzym dat histamine afbreekt) | Beperkt | Onderdrukt histamine en IgE bij atopische dermatitis en vermindert mestcelinfiltratie in het weefsel. De afgifte zelf én de aanwezigheid van mestcellen nemen af. | 21854164 |
| Methylatie/MTHFR/COMT | Geen | - | - |
| Oestrogeen | Matig | Werkt als zwak fyto-oestrogeen op zowel ER-alpha als ER-beta. Verhoogt de 2:16alpha-ratio van hydroxy-oestron (OHE), die laat zien hoe oestrogeen wordt afgebroken: een gunstig oestrogeenmetabolisme-profiel (meer beschermend, minder genotoxisch metaboliet). | 15256741, 21234288 |
| Lever | Sterk | Het best gedocumenteerde effect. Een meta-analyse van 54 dierstudies bevestigt verlaging van de leverwaarden ALT, AST en ALP (alkalische fosfatase) in het bloed en verhoging van superoxide-dismutase (SOD), dat vrije radicalen opruimt, en GSH, consistent over studies heen. | 40832608, 29902864 |
| Ontsteking | Sterk | Schisantherine A onderdrukt het NLRP3-inflammasoom en herstelt IL-10 (anti-inflammatoir cytokine). Schisantherine B werkt parallel via PI3K/AKT (protein kinase B), de route voor celoverleving en insulinewerking. | 39181224, 41482793 |
| Neurotransmitters/MAO (het enzym dat dopamine en serotonine afbreekt) | Matig | Schisandrine C remt MAO en verhoogt serotonine via AKT/CREB/BDNF, met CREB (de schakelaar in de celkern die groeigenen zoals BDNF aanzet) als schakel. Het pad combineert dus monoaminemodulatie met neurotrofe signalering. | 41435604, 27225351 |
| Glutamaat/NMDA (de prikkelende receptor in de hersenen) | Matig | Antidepressieve effecten verdwijnen bij toevoeging van een NMDA-agonist, bewijs voor glutamaterge betrokkenheid. Werkt anticonvulsief via NMDA-remming. | 27225351, 37629132 |
| BDNF (de groeifactor van hersencellen) | Matig | Schisandrol A activeert CREB/BDNF/TrkB op een GR-afhankelijke manier. Schisandrine C werkt parallel via AKT/CREB/BDNF, meerdere lignanen, vergelijkbaar eindpunt. | 41510771, 41435604 |
| Elektrolyten | Geen | - | - |
| Microbioom | Sterk | Lignanen verrijken Lactobacillus reuteri en moduleren tryptofaanmetabolisme, relevant voor de productie van serotonine en kynurenines. Ook Akkermansia neemt toe. | 40896512, 41475762 |
| Darmbarrière | Sterk | Schisandrine C upreguleert ZO-1 en occludine direct en herstelt de MLCK/p-MLC-as die tight junctions reguleert. Schisandrine A levert vergelijkbare bescherming. | 35689901, 35321622 |
| Bloed-hersenbarrière (BBB) | Matig | Zes lignanen passeren bevestigd de bloed-hersenbarrière, met distributie tot in de hypothalamus. Schisandrol A heeft de beste permeabiliteit van de groep. | 23584938, 32140399 |
| Glucose/insuline | Matig | Lignanen verbeteren insulineresistentie via TLR4-remming en herstel van IRS-1/PI3K/AKT-signalering en GLUT2-expressie. Ze pakken meerdere knelpunten in de insulinesignalering tegelijk aan. | 39241520 |
| Gluten/DPP4 (het enzym dat gluteneiwitten knipt) | Geen | - | - |
| Filaggrine/huid | Beperkt | Vermindert door retinol veroorzaakte huidirritatie via remming van MCP-1 en IL-8. Niche-toepassing, maar relevant in cosmeceutische context. | 14615068 |
| Neuro-inflammatie | Sterk | Bevordert de M1-naar-M2-microgliashift via CB2R-STAT6 (een gunstige polarisatie). Remt parallel via TRPV1-AMPK-NLRP3, met AMPK (de energiesensor van de cel), een tweede route richting hetzelfde anti-inflammatoire eindpunt. | 36349542, 39454375 |
| Schildklier | Geen | - | - |
| CGRP (de pijnboodschapper bij migraine) | Geen | - | - |
| Melatonine/slaap | Matig | Gomisin N verlengt slaap via 5-HT- en GABA-routes. Een CO2-extract verkort slaaplatentie en verhoogt slow-wave-sleep (de diepe slaap). | 24785966, 28911622 |
| MCT (monocarboxylaattransporters voor lactaat en ketonen) | Geen | - | - |
| Nieren | Matig | Schisandrine B verbetert renale mitochondriale functie en beschermt tegen cisplatine- en gentamicine-geïnduceerde nierschade. Twee klinisch relevante toxines waar bescherming nuttig is. | 18379049, 29421595 |
| TRP-kanalen | Sterk | Gomisin A is een directe TRPV1-remmer (IC50 62,7 uM), met een geïdentificeerde bindingssite tussen S1 en S2. De lignanen remmen tegelijk TRPV1 én TRPA1, terwijl gamma-schisandrine juist TRPV3 activeert, verschillende lignanen, verschillende kanalen. | 29234417, 25681545, 28461773 |