Health Cockpit Research
Dit artikel komt uit de research-bibliotheek van Health Cockpit, het praktijkmanagement-platform voor functioneel werkende therapeuten.
Schisandra (Schisandra chinensis) - Evidence per gezondheidsthema
5. SCHISANDRA (Schisandra chinensis)
| Thema | Evidence | Kernbevinding | PMIDs |
|---|---|---|---|
| Antioxidant/NRF2 | Sterk | Schisandrine A en B zijn potente NRF2-activatoren. Verhogen GSH, GST, HO-1 en NQO1, en onderdrukken tegelijk TLR4/NF-kB. Een complete antioxidant- en anti-inflammatoire respons in één verbinding. | 25552902, 31274380 |
| Mitochondriën | Sterk | Schisandrine B verbetert de mitochondriale antioxidantstatus in de nier en herstelt de koppeling tussen mitochondriën en endoplasmatisch reticulum. Die koppeling is cruciaal voor calciumtransfer en cellulaire energiehuishouding. | 18379049, 40857962 |
| HPA-as/cortisol | Matig | Schisandrol A normaliseert een hyperactieve HPA-as en verlaagt corticosteron en ACTH. Het mechanisme: bevorderen van de nucleaire translocatie van de glucocorticoïdreceptor (GR), waardoor de negatieve feedbackloop herstelt — het brein wordt dus weer gevoeliger voor het signaal “genoeg cortisol”. | 41510771 |
| Magnesium | Geen | - | - |
| Histamine/DAO | Beperkt | Onderdrukt histamine en IgE bij atopische dermatitis en vermindert mestcelinfiltratie in het weefsel. De afgifte zelf én de aanwezigheid van mestcellen nemen af. | 21854164 |
| Methylatie/MTHFR/COMT | Geen | - | - |
| Oestrogeen | Matig | Werkt als zwak fyto-oestrogeen op zowel ER-alpha als ER-beta. Verhoogt de 2:16alpha-OHE-ratio, een gunstig oestrogeenmetabolisme-profiel (meer beschermend, minder genotoxisch metaboliet). | 15256741, 21234288 |
| Lever | Sterk | Het best gedocumenteerde effect. Een meta-analyse van 54 dierstudies bevestigt verlaging van ALT, AST en ALP en verhoging van SOD en GSH — consistent over studies heen. | 40832608, 29902864 |
| Ontsteking | Sterk | Schisantherine A onderdrukt het NLRP3-inflammasoom en herstelt IL-10 (anti-inflammatoir cytokine). Schisantherine B werkt parallel via PI3K/AKT. | 39181224, 41482793 |
| Neurotransmitters/MAO | Matig | Schisandrine C remt MAO en verhoogt serotonine via AKT/CREB/BDNF. Het pad combineert dus monoaminemodulatie met neurotrofe signalering. | 41435604, 27225351 |
| Glutamaat/NMDA | Matig | Antidepressieve effecten verdwijnen bij toevoeging van een NMDA-agonist — bewijs voor glutamaterge betrokkenheid. Werkt anticonvulsief via NMDA-remming. | 27225351, 37629132 |
| BDNF | Matig | Schisandrol A activeert CREB/BDNF/TrkB op een GR-afhankelijke manier. Schisandrine C werkt parallel via AKT/CREB/BDNF — meerdere lignanen, vergelijkbaar eindpunt. | 41510771, 41435604 |
| Elektrolyten | Geen | - | - |
| Microbioom | Sterk | Lignanen verrijken Lactobacillus reuteri en moduleren tryptofaanmetabolisme — relevant voor de productie van serotonine en kynurenines. Ook Akkermansia neemt toe. | 40896512, 41475762 |
| Darmbarrière | Sterk | Schisandrine C upreguleert ZO-1 en occludine direct en herstelt de MLCK/p-MLC-as die tight junctions reguleert. Schisandrine A levert vergelijkbare bescherming. | 35689901, 35321622 |
| BBB | Matig | Zes lignanen passeren bevestigd de bloed-hersenbarrière, met distributie tot in de hypothalamus. Schisandrol A heeft de beste permeabiliteit van de groep. | 23584938, 32140399 |
| Glucose/insuline | Matig | Lignanen verbeteren insulineresistentie via TLR4-remming en herstel van IRS-1/PI3K/AKT-signalering en GLUT2-expressie. Ze pakken meerdere knelpunten in de insulinesignalering tegelijk aan. | 39241520 |
| Gluten/DPP4 | Geen | - | - |
| Filaggrine/huid | Beperkt | Vermindert door retinol veroorzaakte huidirritatie via remming van MCP-1 en IL-8. Niche-toepassing, maar relevant in cosmeceutische context. | 14615068 |
| Neuro-inflammatie | Sterk | Bevordert de M1-naar-M2-microgliashift via CB2R-STAT6 (een gunstige polarisatie). Remt parallel via TRPV1-AMPK-NLRP3 — een tweede route richting hetzelfde anti-inflammatoire eindpunt. | 36349542, 39454375 |
| Schildklier | Geen | - | - |
| CGRP | Geen | - | - |
| Melatonine/slaap | Matig | Gomisin N verlengt slaap via 5-HT- en GABA-routes. Een CO2-extract verkort slaaplatentie en verhoogt slow-wave-sleep (de diepe slaap). | 24785966, 28911622 |
| MCT | Geen | - | - |
| Nieren | Matig | Schisandrine B verbetert renale mitochondriale functie en beschermt tegen cisplatine- en gentamicine-geïnduceerde nierschade. Twee klinisch relevante toxines waar bescherming nuttig is. | 18379049, 29421595 |
| TRP-kanalen | Sterk | Gomisin A is een directe TRPV1-remmer (IC50 62,7 uM), met een geïdentificeerde bindingssite tussen S1 en S2. De lignanen remmen tegelijk TRPV1 én TRPA1, terwijl gamma-schisandrine juist TRPV3 activeert — verschillende lignanen, verschillende kanalen. | 29234417, 25681545, 28461773 |