Health Cockpit Research
Dit artikel komt uit de research-bibliotheek van Health Cockpit, het praktijkmanagement-platform voor functioneel werkende therapeuten.
Shilajit (Shilajit): Evidence per gezondheidsthema
SHILAJIT
| Thema | Evidence | Kernbevinding | PMIDs |
|---|---|---|---|
| Antioxidant/Nrf2 (de schakelaar die de eigen antioxidantafweer aanzet) | Sterk | Gerandomiseerde gecontroleerde trial (RCT) bij postmenopauzale vrouwen: malondialdehyde (MDA), de afvalstof die ontstaat als vetten in de celmembraan oxideren, daalt en glutathion (GSH), de belangrijkste eigen antioxidant, stijgt, beide duidelijk aantoonbaar. De werkzame stoffen zijn dibenzo-alpha-pyronen en fulvinezuur, humane data, niet alleen diermodel. | 35933897, 23733436 |
| Mitochondriën | Matig | Voorkomt mitochondriale dysfunctie in een model van chronisch vermoeidheidssyndroom (CFS). Stabiliseert de complex-enzymen en het mitochondriaal membraanpotentiaal (MMP) en verhoogt ATP. | 22771318, 23733436 |
| HPA-as/cortisol (de stressas van hersenen naar bijnier) | Matig | Herstelt de daling in corticosteron en de bijnierschorsatrofie in datzelfde CFS-model. Het effect grijpt aan op zowel hormoonniveau als anatomie. | 22771318 |
| Magnesium | Matig | Ongeveer 20% van het gewicht bestaat uit calcium, kalium en magnesium. Een natuurlijke multimineraalbron, relevant voor wie via voeding tekortkomt. | 38133965, 34800280 |
| Histamine/DAO (het enzym dat histamine afbreekt) | Beperkt | VEILIGHEIDSSIGNAAL: een casus van inspanningsgeïnduceerde anafylaxie waarbij shilajit als cofactor optrad (tryptase 20,6 ug/L). Eén casus, maar wel klinisch relevant. | 30863761 |
| Methylatie/MTHFR/COMT | Geen | - | - |
| Oestrogeen | Matig | Het profiel is primair androgeen. Een RCT bij mannen van 45 tot 55 jaar verhoogt totaal en vrij testosteron en DHEAS (dehydro-epiandrosteronsulfaat, een bijnierhormoon). Niet inzetten als oestrogeenmodulator. | 26395129, 37697053 |
| Lever | Sterk | Hepatoprotectief tegen NAFLD (leververvetting zonder alcohol als oorzaak), waarbij AST en ALT dalen, en tegen paracetamol-toxiciteit via PI3K/AKT (stuurt celoverleving en insulinewerking), TLR4 en NF-kB (de hoofdschakelaar van ontsteking). Twee verschillende leverstressmodellen, beide positief. | 32083445, 40957543 |
| Ontsteking | Matig | RCT-data: hsCRP daalt. Mechanisme: NF-kB-remming en verlaging van TNF-a, IL-6 en IL-1b via PI3K/AKT. | 35933897, 40957543 |
| Neurotransmitters/MAO (het enzym dat dopamine en serotonine afbreekt) | Matig | Werkt glycine- en GABA-mimetisch via chloridekanalen, en versterkt de cholinerge receptorbinding. Het profiel is dus dempend en cholinergisch versterkend. | 26875561, 22128261, 9017665 |
| Glutamaat/NMDA (de prikkelende receptor in de hersenen) | Beperkt | Beïnvloedt NMDA en AMPA (alfa-amino-3-hydroxy-5-methyl-4-isoxazolpropionzuur, de tweede prikkelende glutamaatreceptor) NIET, het effect loopt expliciet via glycine- en GABA-receptoren. Belangrijk om te weten: niet je tool als NMDA-modulatie het doel is. | 9017665 |
| BDNF (de groeifactor van hersencellen) | Matig | Vermindert het aantal “rode neuronen” (acuut geblesseerde neuronen) na traumatisch hersenletsel. Fulvinezuur remt tau-aggregatie en bevordert het uit elkaar vallen van bestaande tau-fibrillen, relevant in neurodegeneratieve context. | 37846531, 21785188 |
| Elektrolyten | Matig | Activeert glycinereceptor-chloridekanalen en bevat zelf ongeveer 20% calcium, kalium en magnesium. Werkt dus zowel via inhoud als via signalering. | 26875561, 38133965 |
| Microbioom | Beperkt | Fulvinezuur als component verhoogt Firmicutes en Lachnoclostridium in pluimveestudies. Diergenees relevant, humaan niet bevestigd. | 35990363 |
| Darmbarrière | Beperkt | Humuszuur verhoogt de darmpermeabiliteit met een factor 3,5, let op: dit komt uit drug delivery-onderzoek, waar die permeabiliteit juist gewenst is. In therapeutische context bij leaky gut is dit een ongewenst effect. | 20815797 |
| Bloed-hersenbarrière (BBB) | Beperkt | Vermindert Evans blue-lekkage na traumatisch hersenletsel, een aanwijzing dat de BBB-integriteit beter behouden blijft. | 23997917 |
| Glucose/insuline | Matig | Verbetert insulinegevoeligheid in een klinische combinatietrial en verlaagt bij NAFLD de rekenmaat voor insulineresistentie uit nuchtere glucose en insuline (HOMA-IR). Klinische data, geen alleen-diermodel. | 40573153, 35258780 |
| Gluten/DPP4 (het enzym dat gluteneiwitten knipt) | Geen | - | - |
| Filaggrine/huid | Geen | - | - |
| Neuro-inflammatie | Matig | Fulvinezuur remt tau-aggregatie, een bekende trigger voor microgliale ontsteking. Verlaagt CD68 (een merkstof voor actieve opruimcellen, microglia en macrofagen) na ruggenmergletsel. | 37513872, 38073457 |
| Schildklier | Beperkt | VOORZICHTIG: fulvinezuur verhoogt TSH en verlaagt de T4/T3-ratio bij ratten, een mild hypothyreoot effect. Bij bestaande schildklierproblemen: niet automatisch inzetten. | 21073632 |
| CGRP (de pijnboodschapper bij migraine) | Geen | - | - |
| Melatonine/slaap | Geen | - | - |
| MCT (monocarboxylaattransporters voor lactaat en ketonen) | Geen | - | - |
| Nieren | Matig | Beschermt tegen nefrotoxiciteit van 5-FU (fluorouracil, een chemotherapeuticum) en chemotherapie-geïnduceerde nierschade. Een gerichte beschermende rol in oncologische context. | 40666183, 35957703 |
| TRP-kanalen | Geen | - | - |