Onderdeel van het Psoriasis-dossier van Health Cockpit, het praktijkmanagement-platform voor functioneel werkende therapeuten.
Psoriasis: overzicht, klinisch beeld en prevalentie
Definitie
Psoriasis is een chronische, immuun-gemedieerde ontstekingsziekte van de huid met een sterke genetische aanleg. Het is geen lokaal huidprobleem maar een systemische ontstekingsziekte: dezelfde ontsteking die de huid aandrijft, raakt ook de gewrichten, de bloedvaten en de stemming (PMID 40571687). De huidafwijkingen ontstaan doordat ontstekingscellen de keratinocyten (de huidcellen) tot overmatige deling aanzetten, waardoor de typische verdikte, schilferende plaques verschijnen (PMID 38642273).
Klinisch beeld
De klassieke psoriasislaesie heeft drie kenmerken die bij vrijwel alle vormen terugkomen: roodheid (erytheem), verdikking en schilfering (PMID 32955211). De meest voorkomende vorm is plaque psoriasis, met scherp begrensde, rode plekken bedekt met zilverwitte schubben, vooral op de strekzijden van ellebogen en knieën, de behaarde hoofdhuid en de onderrug (PMID 40571687).
De ziekte verloopt in opstoten: periodes van actieve laesies wisselen af met rustigere fases (relapsing-remitting beloop) (PMID 38642273). Naast de huid kunnen ook de nagels en de gewrichten meedoen.
Vormen
| Vorm | Kenmerk |
|---|---|
| Plaque psoriasis (psoriasis vulgaris) | Meest voorkomend; scherp begrensde plaques met zilverwitte schubben |
| Guttate psoriasis | Kleine druppelvormige laesies, klassiek uitgelokt door een streptokokken-infectie |
| Pustuleuze psoriasis | Steriele pustels, waaronder de ernstige gegeneraliseerde vorm |
| Erythrodermische psoriasis | Uitgebreide roodheid over vrijwel de hele huid, een ernstige variant |
Plaque psoriasis is de vorm waar de meeste literatuur en behandeling op gericht zijn (PMID 40571687).
Prevalentie
Psoriasis treft wereldwijd ongeveer 2% van de bevolking, met cijfers die in de literatuur doorgaans tussen 1% en 3% liggen (PMID 32955211, PMID 38642273). De prevalentie verschilt sterk per regio en bevolkingsgroep, wat past bij de combinatie van genetische aanleg en omgevingsfactoren (PMID 40571687).
Twee getallen die het systemische karakter onderstrepen: ongeveer 20% van de mensen met psoriasis ontwikkelt ook psoriatische artritis (gewrichtsontsteking) (PMID 29928910), en tot één op de vijf heeft tegelijk een depressie (PMID 37184282).
Hoe dit dossier is opgebouwd
Dit dossier volgt de logica oorzaak, mechanisme, interventie:
- Pathways - de aanvaarde IL-23/Th17-as plus de hypotheses (microbioom, metabolisme, stress)
- Genetica - HLA-C*06:02, de PSORS-loci, de immuungenen en de epigenetische methylatie-laag
- Risicofactoren - wat de ziekte uitlokt en wat een opstoot triggert
- Suppletie en lifestyle - leefstijl, natuurlijke stoffen en de methylatie-vraag, met eerlijke bewijsgradatie
- Medicatie - van topicals tot de moderne biologics, en hoe ze werken
- Beloop en comorbiditeit - prognose, psoriatische artritis, hart- en vaatziekten, metabool syndroom en depressie
Volledige bronvermelding staat in referenties.