← Peptiden-overzicht

Bewijsniveaus van de gangbare peptiden

De term peptide zegt niets over de kwaliteit van het klinische bewijs. Binnen dezelfde chemische klasse bevinden zich geregistreerde geneesmiddelen met meerdere gerandomiseerde studies naast experimentele stoffen waarvoor nog nooit een humane werkzaamheidsstudie is uitgevoerd.

Daarom is het nuttiger om ieder molecuul afzonderlijk te beoordelen.

Een praktische bewijsladder

Niveau 1: geregistreerde middelen met overtuigend gerandomiseerd bewijs

Tesamorelin is onderzocht in meerdere gerandomiseerde studies en is in de Verenigde Staten geregistreerd voor vermindering van overtollig visceraal buikvet bij volwassenen met HIV-geassocieerde lipodystrofie, een herverdeling van lichaamsvet.

Een meta-analyse van vijf gerandomiseerde studies vond ten opzichte van placebo bijna 28 cm² minder vet rond de organen in de buik, ruim 4 procentpunt minder vet in de lever en ongeveer anderhalve kilo meer vetvrije massa. Het subcutane vet en de BMI veranderden niet aantoonbaar (PMID 41545261). Wat daar verschuift is dus de verdeling van het vet en niet het gewicht: het vet rond de organen en in de lever neemt af, terwijl het vet onder de huid en het getal op de weegschaal blijven staan.

Dat is bewijs voor een specifieke patiëntengroep. Het ondersteunt niet automatisch toepassing bij gezonde mensen die buikvet willen verliezen.

Bremelanotide, PT-141, is in de Verenigde Staten geregistreerd voor verworven, gegeneraliseerde hypoactieve seksuele-verlangensstoornis bij premenopauzale vrouwen. Twee fase 3-studies includeerden samen 1267 vrouwen (PMID 31599840).

Het verschil tegenover placebo bedroeg ongeveer een derde van een punt op de vragenlijst waarmee seksueel verlangen werd gescoord. Zo’n verschil is in een groep te meten. Of een individuele vrouw het merkt, is daarmee nog niet gezegd, en het moet worden afgewogen tegen het bijwerkingenprofiel hieronder.

In het samengevoegde dubbelblinde fase 3-programma trad misselijkheid op bij 40,0% tegenover 1,3% onder placebo, blozen bij 20,3% tegenover 1,3%, hoofdpijn bij 11,3% tegenover 1,9% en reacties op de injectieplaats bij 5,4% tegenover 0,5% (PMID 35147466).

Niveau 2: gecontroleerd onderzocht, primair eindpunt niet gehaald

Thymosine alfa-1 werd in een dubbelblinde fase 3-studie onderzocht bij 1106 patiënten met sepsis. De 28-daagse sterfte bedroeg 23,4% onder thymosine alfa-1 en 24,1% onder placebo. Die twee percentages liepen gelijk, dus op het primaire eindpunt werd geen effect aangetoond (PMID 39814420).

Elamipretide werd in fase 3 onderzocht bij 218 patiënten met primaire mitochondriale myopathie. Zowel de zesminutenlooptest als het primaire vermoeidheidseindpunt verschilde niet aantoonbaar van placebo (PMID 37268435).

Larazotide werd in vier gerandomiseerde studies bij coeliakie onderzocht. De gepoolde lactulose-mannitolratio, een urinetest voor darmdoorlaatbaarheid, verschilde niet aantoonbaar van placebo, maar de betrouwbaarheid van die meting was problematisch. Tegelijk werden in afzonderlijke studies verbeteringen gevonden in klachten en immunologische uitkomsten.

Ipamorelin werd in een gerandomiseerde, dubbelblinde fase 2-studie bij 114 patiënten met postoperatieve ileus onderzocht. De mediane tijd tot de eerste verdragen maaltijd lag ruim zeven uur lager onder ipamorelin, 25,3 tegenover 32,6 uur. De studie was te klein om uit te maken of dat verschil aan het middel lag of aan toeval. Ook de andere eindpunten verschilden niet (PMID 25331030).

Niveau 3: uitgebreid preklinisch dossier, beperkt humaan onderzoek

Hier bevinden zich de meeste populaire experimentele peptiden.

Voor BPC-157 includeerde een systematische review uit 2025 36 relevante studies, waarvan 35 preklinisch en één klinisch waren. De humane musculoskeletale data zijn retrospectief en zeer klein (PMID 40756949).

Bij thymosine bèta-4 bestaan humane studies, onder meer bij chronische wonden. Die studies onderzochten echter het volledige thymosine bèta-4. Ze vormen geen rechtstreeks klinisch bewijs voor het kortere synthetische fragment dat onder de naam TB-500 circuleert.

Voor GHK-Cu, koper gekoppeld aan het tripeptide glycyl-histidyl-lysine (GHK), bestaat humaan gerandomiseerd onderzoek bij dermatologische toepassingen. Een studie bij 86 patiënten met veneuze beenulcera vond geen aantoonbaar voordeel tegenover placebo (PMID 1495150).

Voor MOTS-c (de letters MOTS wijzen naar het stukje mitochondriaal erfelijk materiaal waarvan het peptide wordt afgelezen) en humanine bestaan humane observationele gegevens over endogene concentraties, maar geen studies waarin het oorspronkelijke peptide als interventie aan mensen werd toegediend.

Het tripeptide lysine-proline-valine (KPV) is voornamelijk preklinisch onderzocht.

Sermoreline heeft onder meer open humaan onderzoek bij kinderen met groeihormoondeficiëntie, maar geen overtuigende gecontroleerde onderbouwing voor de anti-agingtoepassingen waarvoor het tegenwoordig wordt aangeboden.

Semax en Selank zijn wel bij patiënten onderzocht, maar het beschikbare humane onderzoek kent belangrijke methodologische beperkingen en komt grotendeels uit hetzelfde onderzoeksnetwerk.

Niveau 4: klinische claims uit één onderzoeksnetwerk zonder onafhankelijke replicatie

Hier bevinden zich epitalon, thymaline en epithalamine.

De gerapporteerde effecten op mortaliteit zijn uitzonderlijk groot, maar komen vrijwel volledig uit dezelfde Russische onderzoeksgroep en zijn niet onafhankelijk gerepliceerd. Bovendien moeten gegevens over dierlijke klierextracten worden onderscheiden van gegevens over synthetische korte peptiden.

Niveau 5: farmacologische effecten gemeten, klinische werkzaamheid nooit onderzocht

CJC-1295 is bij gezonde volwassenen onderzocht en verhoogt groeihormoon en IGF-1, de insuline-achtige groeifactor 1. In één studie steeg IGF-1 ongeveer 45% (PMID 17018654).

Dat toont biologische activiteit aan. Het vertelt echter niet of CJC-1295 spiermassa verhoogt, vetverlies veroorzaakt, herstel versnelt of andere klinisch relevante voordelen biedt, want deze uitkomsten werden niet onderzocht.

Wat leren de verschillende niveaus?

Het eerste terugkerende patroon is dat een plausibel mechanisme geen klinische werkzaamheid voorspelt. Elamipretide en thymosine alfa-1 zijn daarvan duidelijke voorbeelden.

Het tweede patroon is dat indicatie en toedieningsweg gemakkelijk verloren gaan wanneer onderzoek naar de praktijk wordt vertaald. Een topicaal onderzocht wondgeneesmiddel kan niet zonder bijkomend bewijs worden beschouwd als onderbouwing voor een injecteerbaar middel tegen peesletsels.

Het derde patroon is dat een associatie geen interventiestudie is. Een hogere natuurlijke MOTS-c-spiegel bij fittere mensen bewijst bijvoorbeeld niet dat het injecteren van MOTS-c hetzelfde effect veroorzaakt.

Ten slotte zegt een hormonale respons niet automatisch iets over klinische uitkomsten. Dat CJC-1295 groeihormoon en IGF-1 verhoogt, bewijst de farmacologische activiteit, niet de claims waarvoor het online wordt aangeboden.

Kernpunten

De bewijskracht moet per molecuul, indicatie en toedieningsweg worden beoordeeld.

Tesamorelin en bremelanotide beschikken over registratiewaardig gerandomiseerd bewijs voor nauwkeurig omschreven indicaties.

Thymosine alfa-1, elamipretide, larazotide en ipamorelin zijn gecontroleerd bij mensen onderzocht, maar de resultaten zijn negatief of gemengd.

Voor verschillende populaire middelen, waaronder BPC-157, MOTS-c, KPV, systemisch GHK-Cu en CJC-1295, ontbreekt overtuigend gerandomiseerd bewijs voor de toepassingen waarvoor zij tegenwoordig worden gebruikt.

Wat je hiermee doet

• Vraag eerst welk molecuul, welke indicatie en welke toedieningsweg. Dat is deze hele ladder in één vraag. Een middel dat voor de ene aandoening op trede 1 staat, zakt naar trede 5 zodra het voor iets anders wordt gebruikt.
• Zeg in gewone woorden op welke trede het middel van je cliënt staat. Trede 2 betekent: het is netjes onderzocht en het deed niet wat het moest doen. Trede 4 betekent: de claims komen al dertig jaar uit één groep en niemand anders heeft ze nagerekend. Dat is bruikbaarder dan “er is te weinig bewijs”.
• Voor wie het al gebruikt verandert de trede de verwachting, niet meteen het middel. Vanaf trede 3 bestaat er geen onderbouwde dosering en geen kuurduur, dus is er ook niets om naar af te bouwen of op te titreren. Noteer wat iemand neemt, volg de klachten, en breng stoppen ter sprake zodra er klachten bij passen.
• Een hormoonrespons is geen resultaat. Dat CJC-1295 groeihormoon en IGF-1 omhoog duwt, staat vast. Over spieren, vet of herstel zegt dat niets, want dat is nooit gemeten. Mensen kopen het middel op de eerste helft van die zin.
• Registratie is geen vrijbrief, en het ontbreken ervan geen veroordeling. Tesamorelin werkt aantoonbaar, voor één omschreven patiëntengroep. Larazotide viel uit op een meting die zelf niet deugde. Allebei die feiten verdienen hun eigen zin in het gesprek.

Verwante artikelen

• Peptiden als geneesmiddelklasse: de biochemische achtergrond van de klasse.
• Groeihormoon-secretagogen: tesamorelin, sermoreline, CJC-1295 en ipamorelin, de treden 1, 2, 3 en 5.
• Mitochondriale en immuunpeptiden en larazotide en de darmbarrière: de uitwerking van trede 2; ipamorelin staat bij de groeihormoon-secretagogen.
• Herstelpeptiden: BPC-157, TB-500 en GHK-Cu, de kern van trede 3.
• Peptide-bioregulatoren: de volledige analyse van trede 4.
• Peptiden in de praktijk: veiligheid, toeleveringsketen en regelgeving.

Kernbronnen

• Badran Ahmed Samy et al. (2026). Body composition, hepatic fat, metabolic, and safety outcomes of Tesamorelin, a GHRH analogue, in HIV-associated lipodystrophy: A meta-analysis of randomized controlled trials. Obesity research & clinical practice. PMID 41545261.
• Kingsberg Sheryl A et al. (2019). Bremelanotide for the Treatment of Hypoactive Sexual Desire Disorder: Two Randomized Phase 3 Trials. Obstetrics and gynecology. PMID 31599840.
• Clayton Anita H et al. (2022). Safety Profile of Bremelanotide Across the Clinical Development Program. Journal of women’s health (2002). PMID 35147466.
• Weinberger James M et al. (2018). Female Sexual Dysfunction and the Placebo Effect: A Meta-analysis. Obstetrics and gynecology. PMID 29995725.
• Wu Jianfeng et al. (2025). The efficacy and safety of thymosin α1 for sepsis (TESTS): multicentre, double blinded, randomised, placebo controlled, phase 3 trial. BMJ (Clinical research ed.). PMID 39814420.
• Karaa Amel et al. (2023). Efficacy and Safety of Elamipretide in Individuals With Primary Mitochondrial Myopathy: The MMPOWER-3 Randomized Clinical Trial. Neurology. PMID 37268435.
• Hoilat Gilles Jadd et al. (2022). Larazotide acetate for treatment of celiac disease: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clinics and research in hepatology and gastroenterology. PMID 34339872.
• Vasireddi Nikhil et al. (2025). Emerging Use of BPC-157 in Orthopaedic Sports Medicine: A Systematic Review. HSS journal : the musculoskeletal journal of Hospital for Special Surgery. PMID 40756949.
• Khavinson Vladimir Kh et al. (2003). Peptides of pineal gland and thymus prolong human life. Neuro endocrinology letters. PMID 14523363.
• Russo Samuel C et al. (2024). Efficacy and safety of tesamorelin in people with HIV on integrase inhibitors. AIDS (London, England). PMID 38905488.
• Beck D E et al. (2014). Prospective, randomized, controlled, proof-of-concept study of the Ghrelin mimetic ipamorelin for the management of postoperative ileus in bowel resection patients. International journal of colorectal disease. PMID 25331030.
• Bishop J B et al. (1992). A prospective randomized evaluator-blinded trial of two potential wound healing agents for the treatment of venous stasis ulcers. Journal of vascular surgery. PMID 1495150.
• Ionescu Madalina et al. (2006). Pulsatile secretion of growth hormone (GH) persists during continuous stimulation by CJC-1295, a long-acting GH-releasing hormone analog. The Journal of clinical endocrinology and metabolism. PMID 17018654.
• Teichman Sam L et al. (2006). Prolonged stimulation of growth hormone (GH) and insulin-like growth factor I secretion by CJC-1295, a long-acting analog of GH-releasing hormone, in healthy adults. The Journal of clinical endocrinology and metabolism. PMID 16352683.