Onderdeel van Health Cockpit, praktijkmanagement voor moderne gezondheidsondernemers. Ontdek het platform →

← Omega 3 en visolie-overzicht

Health Cockpit Research

Onderdeel van het Omega 3 en visolie-cluster van Health Cockpit, het praktijkmanagement-platform voor functioneel werkende therapeuten.

Cognitie en hersenveroudering: gerandomiseerd bewijs bij ouderen

Visolie “voor de hersenen” is een van de meest gebruikte verkoopargumenten in de supplementenwereld. En het is de claim waar het gerandomiseerde bewijs het duidelijkst tegenin gaat.

Het klinkt logisch: DHA is een bouwsteen van hersenweefsel, dus meer DHA moet goed zijn voor je hoofd. Die redenering is precies waar dit dossier steeds voor waarschuwt. Dat iets ergens zit, bewijst niet dat extra innemen helpt.

Houd hier drie betekenissen van “goed voor de hersenen” uit elkaar: een andere vetzuursamenstelling van hersenweefsel, iets zichtbaars op een scan, of beter geheugen in het dagelijks leven. Alleen dat laatste merkt iemand.

Vier trials, drie keer niets

TrialOpzetWat eruit kwam
MAPT (een Franse preventietrial bij ouderen, 2017), PMID 283597491.680 deelnemers, 3 jaarNiets
AREDS2 (een grote Amerikaanse oogtrial die ook het geheugen volgde, 2015), PMID 263056493.501 deelnemers, 5 jaarNiets
VITAL-Cog (de geheugentak van de Amerikaanse VITAL-preventietrial, 2022), PMID 354152124.218 gezonde 60-plussersNiets
MIDAS (een trial met een algenoliepreparaat, 2010), PMID 20434961485 deelnemersKlein positief effect

De enige positieve trial, MIDAS, onderzocht een algenoliepreparaat van Martek Biosciences, en Martek financierde het onderzoek. Dat maakt het niet automatisch onwaar, maar het is wel de enige positieve uitkomst en ze komt van de producent.

Er is één verschil tussen die drie negatieve uitkomsten dat de moeite waard is. Bij VITAL-Cog is het resultaat zó strak rond nul dat een effect van betekenis is uitgesloten. Bij AREDS2 is de marge breder, en daar betekent “geen effect” eerder “niet aangetoond”.

De grootste bundeling (PMID 32305302), over 38 trials met bijna 50.000 deelnemers, bevestigt het beeld: geen verschil in wie een geheugenstoornis krijgt, en geen verschil in wie dementie krijgt. Op één korte screeningstest was er wel een statistisch verschil, maar het ging om een tiende punt op een schaal van dertig. Dat merkt niemand.

PreventE4: DHA-suppletie bij mensen met een verhoogd dementierisico

Eén recente trial testte niet of mensen er beter van gingen denken, maar of het middel het doelorgaan überhaupt bereikt.

PreventE4 (PMID 42315445) gaf 365 mensen met verhoogd dementierisico twee jaar lang 2 gram DHA per dag. En dat lukte overtuigend: in het hersenvocht steeg de DHA-verhouding na zes maanden fors ten opzichte van de placebogroep.

Na twee jaar was er geen verschil in hersenvolume en geen verschil op de geheugentests.

De DHA kómt er. Het doet daar alleen niets meetbaars.

De observationele studie die schade suggereerde

Binnen ADNI (een groot Amerikaans cohortonderzoek naar alzheimer) werden 273 mensen gevolgd die uit zichzelf omega 3 slikten (PMID 42000571). Bij hen ging de geheugenscore juist sneller achteruit. Die bevinding heeft nogal wat opschudding veroorzaakt.

Er zijn goede redenen om er niet in mee te gaan:

En het kernprobleem is de opzet: mensen kozen zelf of ze slikten. Wie omega 3 gaat gebruiken na het merken van geheugenklachten, vormt geen vergelijkbare groep met wie dat niet doet. De auteurs zelf noemen hun bevinding een reden tot voorzichtigheid en geen bewijs van schade, al staat die formulering in hun antwoord op ingezonden reacties (PMID 42636745) en niet in het oorspronkelijke artikel.

Hersenvolume

De samenhang bestaat. In het hersenscanonderzoek binnen een groot Amerikaans vrouwencohort (WHIMS-MRI) bij 1.111 vrouwen (PMID 24453077) hadden vrouwen met een hogere omega 3-index acht jaar later een groter hippocampusvolume. Drie kanttekeningen: het is observationeel, er was geen scan aan het begin, en de laatste auteur is verbonden aan het bedrijf dat de indextest verkoopt.

Het gerandomiseerde bewijs bestaat óók, en dat is nul. Dat is PreventE4 hierboven: DHA bereikt aantoonbaar de hersenen, en het hersenvolume verandert niet.

Er is nog een derde bevinding die vaak verkeerd wordt aangehaald (PMID 32116250). Van de 275 deelnemers kregen er 86 een hersenscan. Binnen de behandelde groep werden de APOE-genotypen onderling vergeleken. Dragers van het ε4-allel, de meest voorkomende erfelijke risicofactor voor alzheimer, verloren méér hippocampusvolume dan ε2/ε3-dragers. Dat is een vergelijking bínnen de behandelde groep, zonder placebo. Het toont dus niet dat suppletie hersenvolume behoudt. Het suggereert wel dat hoeveel DHA er in het bloed aankomt per genotype verschilt, en dat is op zich interessant.

Homocysteïne en B-vitamines: vier heranalyses, geen lijn

Er bestaat een aantrekkelijke hypothese dat omega 3 en B-vitamines elkaar nodig hebben. Vier heranalyses van vier trials hebben dat onderzocht, en ze zijn het oneens.

En de heranalyses zijn niet onafhankelijk van elkaar. Dezelfde auteur staat op zowel MAPT als VITACOG, en dezelfde Wageningse groep op zowel FACIT als B-PROOF, wat toevallig precies de twee zijn die elkaar tegenspreken.

Vier heranalyses door twee onderzoeksgroepen, zonder eenduidige richting. Bouw hier geen advies op. Zie Methylering en DHA-transport voor het onderliggende mechanisme.

Aandacht en denksnelheid bij jongere volwassenen

Dit is een van de weinige trials in dit dossier waarin EPA en DHA rechtstreeks tegen elkaar zijn getest, en het resultaat is positief.

Bij 310 gezonde volwassenen van 25 tot 49 jaar, 26 weken lang (PMID 34113957), verbeterde de EPA-rijke olie zowel de nauwkeurigheid als de snelheid op computertaken. De DHA-rijke olie deed niets. Dat past bij het patroon dat je bij depressie en migraine ook ziet.

Belangenmelding: twee auteurs zijn in dienst van BASF (een producent van omega 3-grondstoffen) en een derde is adviseur van dat bedrijf.

Bij 68 geneeskundestudenten rond examentijd (PMID 21784145) gaf 2,5 gram per dag van een EPA-dominant preparaat een vijfde minder angstklachten en een lagere ontstekingsreactie, maar geen verandering in stemming.

Wat hier níet is onderzocht: of mensen daar beter door presteren. Het zijn laboratoriumtaken, en de deelnemers in de eerste trial waren geen studenten.

Slaap

Het beeld is gemengd, en opnieuw splitst het zich naar vetzuur. Hier lijkt DHA het te doen en EPA niet, dus precies andersom dan bij stemming.

Bij kinderen. Bij kinderen met echte slaapproblemen (PMID 33382879) namen de slaapstoornissen af, en dat resultaat houdt stand. Bij gezonde kinderen gebeurde er niets. Bij zuigelingen zag men een rijpere slaaporganisatie. Bij volwassenen schrijven dezelfde auteurs kortweg dat er op alle vijf de uitkomsten geen werkzaamheid werd gevonden.

Bij volwassenen, nieuwer materiaal. Een overzicht uit 2025 (PMID 39749934) meldt twee trials waarin DHA-rijke preparaten de slaapkwaliteit verbeterden bij gezonde volwassenen. EPA-rijke preparaten deden dat niet.

De bijbehorende trial (PMID 33467135, dezelfde onderzoeksgroep en dezelfde banden met BASF) laat meting en beleving uiteenlopen. Vierentachtig volwassenen die weinig vis aten kregen 26 weken lang een DHA-rijke olie, een EPA-rijke olie of een placebo. De DHA-groep sliep gemeten beter: efficiënter, en sneller in slaap. Diezelfde mensen voelden zich echter mínder energiek en mínder uitgerust dan de placebogroep.

Beter slapen volgens de meting, slechter uitrusten volgens de persoon zelf. Voor een therapeut is dat laatste de relevantere uitkomst.

Een tweede trial bij 66 Japanse volwassenen van 45 jaar en ouder (PMID 36235788) vond na twaalf weken één ding dat echt tegen placebo getoetst is: deelnemers droomden minder vaak. De verbeterde slaapefficiëntie die vaak uit deze studie wordt aangehaald, is alleen bínnen de behandelde groep gemeten en nooit met de placebogroep vergeleken. De studie is gefinancierd door een visolieproducent en twee van de drie auteurs zijn daar in dienst.

Cohortmateriaal. Een bundeling van tien cohorten met bijna 19.000 mensen (PMID 34918026) vond dat wie meer omega 3 in het bloed had, minder vaak lang sliep. Dat is een momentopname, en “minder lang slapen” is geen klacht waarmee iemand bij je komt.

Wat je hiermee doet

De doses hier zijn de doses die de trials gebruikten, in hun eigen populatie en context. Lees ze als onderzoeksgegevens, niet als doseringsadvies. Zie Dosering en Neurale membranen en hersenweefsel voor wat er in weefsel wél is vastgesteld.

Kernbronnen

Health Cockpit

Wil je dit toepassen in je eigen praktijk?

Health Cockpit is alles-in-één praktijkmanagement voor moderne gezondheidsondernemers. Bij elk patiëntdossier krijg je dezelfde research-kennis die op deze site staat direct in context bij je labwaardes, DNA-analyse en interventies. Alles op één scherm, in één dossier.

Bekijk Health Cockpit →